دوئل ارزی در بازار سرمایه؛ صندوق طلا یا صندوق جدید ارزی؟
ورود صندوقهای ارزی، افق تازهای پیشروی سرمایهگذاران بازار سرمایه گشوده است؛ اما به دلیل تفاوت در منابع ورودی و سازوکار بازدهی، رقابت مستقیم آنها با صندوقهای طلا محدود و کنترلشده خواهد بود.
به گزارش پول بانک، صندوقهای طلا در سالهای اخیر به یکی از مقاصد مهم جذب نقدینگی در بورس تبدیل شدهاند. اقبال به این صندوقها ریشه در تورم بالا، نیاز به پوشش ریسک، هزینه کمتر نگهداری نسبت به طلای فیزیکی و همسویی قیمت با اونس جهانی و نرخ ارز دارد. همین عوامل سبب شده این ابزارها جایگاه ویژهای میان سرمایهگذاران خرد و حرفهای پیدا کنند؛ هرچند با مطرح شدن صندوقهای ارزی، این پرسش دوباره پررنگ شده است که آیا ابزار تازه میتواند منابع موجود در صندوقهای طلا را جذب کند یا بازار هدف متفاوتی در پیش دارد؟
بر اساس چارچوب اعلامشده، صندوقهای درآمد ثابت ارزی با همکاری سازمان بورس و بانک مرکزی طراحی شدهاند و برخی از آنها موافقت اصولی دریافت کردهاند؛ اما اخذ موافقت اصولی به معنای آغاز قطعی پذیرهنویسی عمومی نیست و صدور مجوز تأسیس، پذیرهنویسی و فعالیت باید تکمیل شود. بنابراین، فعلاً باید صندوقهای ارزی را ابزاری در آستانه ورود عملیاتی به بازار دانست و زمانبندی راهاندازی هر صندوق منوط به طی کامل مسیر نظارتی است.
نکته کلیدی در صندوق ارزی این است که ورود و خروج منابع بر پایه ارز انجام میشود. سرمایهگذار میتواند اسکناس یا حواله ارزی به صندوق بسپارد و در زمان ابطال نیز اصل سرمایه و متناسباً سود را به ارز دریافت کند. ارزش واحدهای این صندوقها به نرخ ارز یا سبدی از ارزها گره میخورد؛ در حالی که صندوقهای طلا از ترکیب قیمت جهانی اونس و نرخ ارز داخلی اثر میپذیرند. به این ترتیب، مواجهه ریسک و ماهیت بازدهی در این دو ابزار، تفاوت معناداری دارد و هر یک پاسخگوی نیاز گروهی مشخص از فعالان بازار است.
همین تفاوت، مرز اصلی میان دو بازار را ترسیم میکند. خریدار صندوق طلا عمدتاً فردی است که منابع ریالی دارد و برای پوشش تورم، کاهش اثر افت ارزش پول یا بهرهگیری از رشد قیمت طلا وارد میشود. در مقابل، مشتری اصلی صندوق ارزی کسی است که پیشاپیش ارز در اختیار دارد و میخواهد ضمن حفظ ارزش دارایی ارزی خود، بازدهی ارزی نیز کسب کند. از این رو، صندوق ارزی در گام نخست رقیب نگهداری اسکناس در خانه، سپردههای ارزی و بخشی از مبادلات غیررسمی ارز است؛ نه جایگزین کامل صندوقهای طلا.
انتقال نقدینگی از طلا به ارز چقدر محتمل است؟
جابجایی بخشی از سرمایه بین صندوقهای طلا و صندوقهای ارزی دور از ذهن نیست؛ اما خروج گسترده و فوری منابع از صندوقهای طلا محتمل به نظر نمیرسد. نخست آنکه برای ورود به صندوق ارزی باید ارز تأمین شود و این الزام، جریان تبدیل از طلا به ارز را کند میکند. به بیان دیگر، سرمایهگذاری که واحدهای صندوق طلا را میفروشد، ابتدا ریال دریافت کرده و سپس باید برای تهیه ارز اقدام کند؛ در نتیجه، هزینه و زمان تبدیل، سرعت و مقیاس انتقال را محدود میکند…