منوچهر صفرخانی، نویسنده و کارگردان، با نرگس دستیار، مدیرکل آموزش و پرورش استان گیلان، با موضوع کتاب و کتابخوانی، گفتگوی ویژه ای را انجام داده اند.
به گزارش سايت خبری تحلیلی بورس تایمز، گفتگوی اختصاصی منوچهر صفرخانی، نویسنده و کارگردان، با نرگس دستیار، مدیرکل آموزش و پرورش استان گیلان، با موضوع کتاب و کتابخوانی، از نظر شما خوانندگان گرامی می گذرد.
۱. از نگاه جنابعالی، کتاب و کتابخوانی چه نقشی در سلامت روان، کاهش اضطراب و پرخاشگری و افزایش اعتمادبه‌نفس دانش‌آموزان دارد؟
کتاب، فرصتی برای آرام شدن، فکر کردن و شناخت بهتر خود و جهان پیرامون است. مطالعه می‌تواند به دانش‌آموز کمک کند احساسات خود را بهتر بشناسد، با تجربه‌های متفاوت آشنا شود و برای مواجهه با مسائل، راه‌های متنوع‌تری بیابد. به همین دلیل، کتابخوانی را می‌توان بخشی از مسیر رشد روانی و افزایش اعتمادبه‌نفس دانش‌آموزان دانست.
۲. با توجه به گسترش استفاده کودکان و نوجوانان از فضای مجازی، مطالعه کتاب چگونه می‌تواند به استفاده هوشمندانه‌تر و سالم‌تر از فضای مجازی کمک کند؟
هدف، حذف فضای مجازی نیست؛ بلکه باید دانش‌آموز را برای استفاده آگاهانه از آن توانمند کنیم. مطالعه مستمر، قدرت تمرکز، تفکر انتقادی و تشخیص محتوای معتبر از نامعتبر را تقویت می‌کند و همین مهارت‌ها به دانش‌آموز کمک می‌کند در فضای مجازی، مصرف‌کننده منفعل نباشد و انتخاب‌های سنجیده‌تری داشته باشد.
۳. آیا می‌توان ترویج کتابخوانی را یکی از اقدامات مؤثر در پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی و ارتقای سلامت اجتماعی دانش‌آموزان دانست؟
بله؛ البته کتابخوانی به‌تنهایی راه‌حل همه آسیب‌های اجتماعی نیست، اما می‌تواند یک ابزار تربیتی مؤثر باشد. کتاب مناسب، افق فکری دانش‌آموز را گسترده‌تر می‌کند، مهارت گفت‌وگو و همدلی را افزایش می‌دهد و زمینه تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر را فراهم می‌سازد؛ عواملی که در پیشگیری از بسیاری از آسیب‌ها نقش دارند.
۴. نقش خانواده‌ها و مدارس را در ایجاد عادت مطالعه و نهادینه کردن فرهنگ کتابخوانی در کودکان و نوجوانان چگونه ارزیابی می‌کنید؟
عادت مطالعه بیش از آنکه با توصیه شکل بگیرد، با «دیدن» شکل می‌گیرد. وقتی کودک در خانه و مدرسه، بزرگسالانی را ببیند که کتاب می‌خوانند و درباره آن گفت‌وگو می‌کنند، مطالعه برای او به بخشی طبیعی از زندگی تبدیل می‌شود. خانواده و مدرسه باید در کنار فراهم کردن دسترسی به کتاب، لذت خواندن و فرصت انتخاب را نیز به رسمیت بشناسند.
۵. مطالعه کتاب‌های مهارت‌آموزی، سبک زندگی، سلامت و موفقیت، چه تأثیری بر رشد مهارت‌های فردی و اجتماعی دانش‌آموزان دارد؟
کتاب زمانی بیشترین اثر تربیتی را دارد که خواندن را به زندگی پیوند بزند. کتاب‌های مناسب در حوزه مهارت‌های زندگی می‌توانند به دانش‌آموز در شناخت خود، ارتباط مؤثر، حل مسئله، مدیریت هیجان و انتخاب‌های مسئولانه کمک کنند و آموخته‌های او را از سطح دانستن به سطح عمل نزدیک‌تر سازند.
۶. به نظر شما برگزاری برنامه‌های فرهنگی جذاب و خانواده‌محور با محوریت کتاب، تا چه اندازه می‌تواند دانش‌آموزان را به مطالعه و یادگیری بیشتر ترغیب کند؟
اگر کتاب از فضای رسمی و صرفاً آموزشی خارج شود و به تجربه‌ای لذت‌بخش و جمعی تبدیل شود، جذابیت آن برای دانش‌آموز بیشتر خواهد شد. برنامه‌های خانواده‌محور، نشست‌های کتابخوانی، گفت‌وگو درباره کتاب و فعالیت‌های خلاقانه می‌توانند مطالعه را از یک «تکلیف» به یک «تجربه مشترک» تبدیل کنند.
۷. پیام جنابعالی به مدیران مدارس، معلمان و خانواده‌ها برای تقویت فرهنگ کتابخوانی و توجه همزمان به سلامت جسم، روان و مهارت‌های دانش‌آموزان چیست؟
از مدیران، معلمان و خانواده‌های گرانقدر می‌خواهم کتاب را در کنار آموزش رسمی، به عنوان بخشی از زندگی روزمره دانش‌آموزان ببینند. دانش‌آموز امروز برای ساختن آینده خود، هم به دانش نیاز دارد، هم به سلامت جسم و روان و هم به مهارت زندگی. اگر بتوانیم لذت خواندن، اندیشیدن و یادگرفتن را در او زنده نگه داریم، بخش مهمی از رسالت تربیتی خود را به انجام رسانده‌ایم.
خبرنگار: صمد یوسفی
