سرمایه‌گذاری در بورس به دو شیوه «مستقیم» و «غیرمستقیم» امکان‌پذیر است که هر یک از این شیوه‌ها طرفداران خاص خود را دارد؛ هرچند آمار و ارقام حکم به برتری شیوه غیرمستقیم می‌دهد.
بازار سهام یا بورس به دلیل برخورداری از مزایایی همچون شفافیت، سهولت سرمایه‌گذاری، نقدشوندگی بالا و امکان سرمایه‌گذاری با مبالغ کم، جزو محبوب‌ترین بازارها برای سرمایه‌گذاران در کشورهای مختلف جهان به شمار می‌رود.
بر اساس آمارهای رسمی، بورس در بسیاری از کشورهای جهان (اعم از توسعه‌یافته یا درحال‌توسعه) دست‌کم در بازه زمانی بلندمدت، پربازده‌ترین بازار محسوب می‌شود. از سوی دیگر به جرات می‌توان ادعا کرد که سرمایه‌گذاری در هیچ بازاری به اندازه سرمایه‌گذاری در بورس، آسان نیست. البته آسان بودن سرمایه‌گذاری در بورس به هیچ وجه نباید باعث شود که تصور کنیم هیچ‌گونه ریسکی متوجه افرادی که در بورس سرمایه‌گذاری می‌کنند، نخواهد بود. از قضا بورس در بین سرمایه‌گذاران به عنوان یک بازار ذاتاً پرنوسان و پرریسک شناخته می‌شود که موفقیت در آن مستلزم رعایت اصول و قواعد خاصی است.
گام اول برای سرمایه‌گذاری در بورس
اولین گامی که سرمایه‌گذاران باید برای آغاز سرمایه‌گذاری در بورس بردارند، دریافت کد بورسی است. کد بورسی که از ترکیب سه حرف اول نام خانوادگی شخص و یک عدد پنج رقمی تشکیل شده، همچون شماره ملی برای هر شخص کاملاُ منحصر به فرد بوده و در واقع نقش شناسه کاربری آن شخص را در بورس ایفا می‌کند.
دریافت کد بورسی از طریق مراجعه به وب‌سایت کارگزاری‌های مجاز بورس و طی مراحل سه‌گانه افتتاح حساب، احراز هویت و تایید قرارداد به‌راحتی انجام می‌شود. برخی کارگزاری‌ها به‌ویژه کارگزاری‌های رتبه الف، تمامی این مراحل از جمله احراز هویت سجام (سامانه جامع اطلاعات مشتریان) که طی سال‌های اخیر به الزامات آغاز سرمایه‌گذاری در بورس افزوده شده است را به‌صورت کاملاً آنلاین پیش می‌برند. در پایان این مراحل معمولاً ظرف تنها دو روز کاری کد بورسی شخص متقاضی صادر می‌شود و پس از آن، شخص قادر خواهد بود معاملات بورسی خود را از طریق سامانه‌های معاملاتی کارگزاری طرف قراردادش آغاز کند.
سرمایه‌گذاری مستقیم در بورس
برخی افراد ترجیح می‌دهند به‌صورت مستقیم در بورس سرمایه‌گذاری کنند، یعنی معاملات بورسی خود را شخصاً انجام دهند. این گروه از افراد برای اینکه معاملات موفقی داشته باشند و تا حد امکان از زیان در امان بمانند، باید علاوه بر کسب دانش بورسی لازم، رصد تحولات خرد و کلان اقتصادی و سیاسی را نیز در دستور کار خود قرار داده و دست‌کم یکی از روش‌های رایج تحلیل بازار سهام شامل تحلیل بنیادی، تحلیل تکنیکال و تابلوخوانی را نیز به‌خوبی فرا بگیرند.
سرمایه‌گذاری غیرمستقیم در بورس
همان‌طور که اشاره شد، سرمایه‌گذاری مستقیم در بورس مستلزم برخورداری از دانش بورسی کافی و صرف وقت و انرژی برای رصد تحولات اقتصادی و سیاسی و همچنین انجام تحلیل‌های بورسی است. از سوی دیگر افرادی که مستقیماً درگیر معاملات بورسی می‌شوند، گاهی سطح بالایی از استرس را تحمل می‌کنند. به همین دلیل برخی افراد ترجیح می‌دهند معاملات خود در بورس را به‌نوعی برون‌سپاری کرده و اصطلاحاً به‌صورت غیرمستقیم در بورس سرمایه‌گذاری کنند.
این گروه از افراد برای سرمایه‌گذاری در بورس، بر شرکت‌های مدیریت دارایی (شرکت‌های سبدگردان) تکیه می‌کنند؛ شرکت‌هایی که از مدیریت حرفه‌ای برخوردار بوده و تیم کاملی از کارشناسان خبره مالی و اقتصادی را در اختیار دارند. آمارهای رسمی نشان می‌دهد که شرکت‌های سبدگردان در بلندمدت بازدهی بیشتری را در مقایسه با متوسط بازار نصیب مشتریان خود می‌کنند. سرمایه‌گذاری غیرمستقیم در بورس به واسطه شرکت‌های سبدگردان، از دو طریق امکان‌پذیر است: عقد قرارداد سبدگردانی اختصاصی و سرمایه‌گذاری در صندوق‌های سرمایه‌گذاری.
گزینه‌ای برای افرادی که سرمایه زیادی در اختیار دارند
خدمات سبدگردانی اختصاصی یا مدیریت پرتفوی یکی از راهکارهای سرمایه‌گذاری غیرمستقیم در بورس است که در قالب آن، افراد پس از انعقاد قرارداد سبدگردانی اختصاصی با یکی از شرکت‌های سبدگردان، مدیریت سبد سرمایه‌گذاری خود را به آن شرکت محول می‌کنند. اولین نکته‌ای که قبل از انتخاب یک شرکت سبدگردان باید به آن توجه کرد این است که شرکت مورد نظر دارای مجوزهای لازم برای مدیریت دارایی باشد.
علاوه بر این، برای انتخاب بهترین شرکت سبدگردانی باید به معیارهایی همچون نرخ کارمزد دریافتی، خدماتی که سبدگردان به مشتریان خود ارائه می‌دهد، نحوه پشتیبانی سبدگردان از سرمایه‌گذار و امکان برگزاری جلسه بین طرفین در صورت لزوم، ارائه گزارش‌های دوره‌ای به سرمایه‌گذاران و همچنین ارزش دارایی‌های تحت مدیریت آن شرکت نیز توجه کرد.
صندوق‌های سرمایه‌گذاری؛ راهکاری در دسترس همه سرمایه‌گذاران
بسیاری از سرمایه‌گذاران امکان سرمایه‌گذاری غیرمستقیم در قالب خدمات سبدگردانی اختصاصی را ندارند، زیرا شرکت‌های سبدگردان برای ارائه این خدمات رقمی را به عنوان حداقل سرمایه اعلام می‌کنند و این رقم معمولاً میلیاردی است. اما برای افرادی که به دلیل نداشتن سرمایه لازم نمی‌توانند از خدمات سبدگردانی اختصاصی استفاده کنند، یک گزینه بسیار خوب برای سرمایه‌گذاری غیرمستقیم وجود دارد: سرمایه‌گذاری در «صندوق‌های سرمایه‌گذاری».
صندوق‌های سرمایه‌گذاری علاوه بر برخورداری از مزایایی مانند امکان سرمایه‌گذاری با مبالغ کم، بهره‌گیری از مدیریت حرفه‌ای، شفافیت و نقدشوندگی بالا، تنوع بسیار خوبی نیز دارند و سرمایه‌گذاران می‌توانند با توجه به میزان ریسک‌پذیری خود، گزینه مطلوبشان را در بین صندوق‌های سرمایه‌گذاری پیدا کنند.
به عنوان مثال، سرمایه‌گذاری در واحدهای پرریسک یک صندوق اهرمی برای سرمایه‌گذارانی بسیار ریسک‌پذیر گزینه مناسبی است. همچنین سرمایه‌گذاری در صندوق‌های درآمد ثابت یا واحدهای بدون ریسک صندوق‌های اهرمی می‌تواند رضایت سرمایه‌گذاران ریسک‌گریز که خواستار کسب یک بازدهی نسبتاً ثابت و مشخص هستند را تامین کند. صندوق‌های سهامی برای سرمایه‌گذاران ریسک‌پذیر و صندوق‌های مختلط نیز برای سرمایه‌گذارانی که سطح ریسک‌پذیری آنها در حد متوسط است، گزینه‌های مطلوبی قلمداد می‌شوند.
برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد گام‌های سرمایه‌گذاری در بورس، سبدگردانی اختصاصی و صندوق‌های سرمایه‌گذاری می‌توانید با مراجعه به وب‌سایت آموزش مفید مقالات «چگونه سرمایه‌گذاری در بورس را شروع کنیم»، «هرآنچه باید درباره سبدگردانی در بورس بدانید» و «آشنایی با صندوق‌های سرمایه گذاری» را مطالعه کنید.
در وب‌سایت آموزش مفید می‌توانید علاوه بر مطالعه مقالات مفید و متنوعی که تعدادشان از مرز ۱۲۰۰ مقاله عبور کرده است، از کلاس‌های آموزشی آنلاینی که به‌صورت هفتگی برای آموزش سرمایه‌گذاری برگزار می‌شود نیز بهره‌مند شوید.